Leve de leegte? Of juist niet? – aanvulling

Onderstaand een toelichting die ik heb geschreven als antwoord op een reactie op mijn artikel in het Boeddhistisch Dagblad:

In de eeuwen na de Boeddha zijn er tal van boeddhistische scholen ontstaan. Sommige daarvan hebben (verschillende versies van) de Abhidharma voortgebracht. De Abhidharma is een bron van wijsheid, bijvoorbeeld op het gebied van de toegepaste psychologie.

Anderzijds vind ik de Abhidharma de plank misslaan waar deze zich stort op het inventariseren van ‘reëel bestaande’ dharma’s. Ten opzichte van de leer van de Boeddha verlegt dit mijns inziens de nadruk te veel van de levenspraktijk naar het gebied van filosofische speculatie waaraan de Boeddha zichzelf wijselijk niet wilde wagen.

Ik heb Nagarjuna en de literatuur over Nagarjuna bestudeerd en het komt mij voor als waarschijnlijk dat hij een filosofische reactie wilde formuleren op de reïficatie van dharma’s bij een of meerdere Abhidharma-scholen. Ik vind dat ‘afwezigheid van inherente existentie’ echter even abstract is als het filosofische alternatief waartegen hij opponeerde.

Er zijn in de geschiedenis van het boeddhisme elegantere oplossingen te vinden om sunyata ervaarbaar te maken. Daar kom ik in een volgend artikel nog op terug.

Zoals de aftiteling onder mijn artikel zegt, ik bevraag de Dharma op een eigentijdse manier, op zoek naar verbinding tussen traditie en de ervaring van vandaag. Ik vind afwezigheid van inherente existentie minder geschikt voor boeddhistisch onderricht over leegte.

Interessant genoeg schrijf je in je reactie op mijn artikel zelf dat ‘dat de objecten niet op zichzelf bestaan maar louter naam zijn’. Kijk, het is dus mogelijk leegte uit te leggen zonder inherente existentie aan te roepen!

Niet voor niets haal ik Kant in mijn artikel erbij. Je kunt boeddhistische inzichten ook zeer wel onderwijzen door vergelijkingsmateriaal erbij te halen dat vlak onder de oppervlakte van ons culturele zelfverstaan ligt. Boeddhisme doet zichzelf echt tekort wanneer het zichzelf vooral in eigen, oude terminologie wil uitdrukken.

Overigens zou de scheidslijn die je lijkt te trekken tussen intellectueel begrip en meditatie én die tussen ervaring en gebrek aan ervaring, ook een mooi onderwerp zijn voor een kritische beschouwing. De aannames die hieraan ten grondslag liggen, zijn voor mij niet vanzelfsprekend.

Boeddhistische scholen zijn, voordat ze aan meditatie toekwamen, van oudsher vooreerst bezig geweest met de vraag hoe ze kennisaanspraken zeker konden stellen, ook omdat ze zichzelf ten opzichte van andere stromingen (en elkaar) moesten legitimeren. Ik ben zelf een boeddhistisch beoefenaar en geen boeddholoog; ik ontken dan ook niet dat je in meditatie oplossingen kunt vinden, al teken ik hierbij graag aan dat dit geen panacee is omdat verschillende boeddhistische scholen verschillende vormen van meditatie kennen die tot verschillende uitkomsten kunnen leiden.

Reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: